मिडियामा राजा ज्ञानेन्द्रको सैन्य सेन्सरसीप (भिडियो डकुमेन्ट्री सहित)

माघ १९ गते बिहान १० वजे सरकारी रेडियो र टेलिभिजनबाट शाही घोषणा प्रशारण हुनु अघि नै मुलुकभर टेलिफोन सेवा विच्छेद गरिएको थियो । शाही घोषणामा श्री ५ बाट सञ्चार माध्यमहरुको प्रसंग उच्चारण गरिहदा सवै स्वतन्त्र सञ्चार माध्यम सैन्य कव्जामा परिसकेका थिए । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री निवास वालुवाटारमै सेनाको कव्जामा परे । सुरक्षाकर्मीवाट उम्किएका वाहेक प्राय सबै मन्त्री थुनिए ।

राजाले शासन सत्ता हातमा लिएपछि (२०६१ माघ १९) पछि नेपाली प्रेसले कडा सेन्सरसिपको सामना गर्नु प¥यो । सञ्चा। गृहमा सेनाको व्यारेक नै बस्यो, सुरक्षाका लागि होइन समाचार र मिडियामा प्रकाशन वा प्रशारण हुने समाग्री सेन्सर गर्न । नेपाली पत्रकारहरुको छाता संगठन नेपाल पत्रकार महासंघका महासचिव विष्णु निष्ठुरी लगायत धेरै पत्रकार प्रहरी हिरासतमा परे । नेपालको इतिहासमा त्यो माघ १९ कालोदिन बनेर आयो । टेलिफोन र इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध गरियो भने एफएम रेडियोहरुलाई समाचार पढ्न दिइएन । राजाले कु गरेकै समयमा भएको महासंघको महाधिवेशनबाट निष्ठुरी सभापतिमा निर्वाचित भए । यही विषयमा पत्रकार महासंघको निमन्त्रणामा आएका अन्तराष्ट्रिय मिसनका लागि पत्रकार महासंघका तत्कालीन सभापति विष्णु निष्ठुरी दाईको आग्रहमा हतार हतार लेखक सहितको टिमले एउटा भिडयो बनायो । यसमा प्रयोग भएका प्राय दृष्य कान्तिपुर टेलिभिजनको आर्काइभवाट लिइएको हो भने केही साथी रामजी दाहालले च्यानल नेपालबाट ल्याएका हुन् । डकुमेन्ट्रको स्क्रिष्ट यस्तो छ । माघ १९ गते बिहान १० वजे सरकारी रेडियो र टेलिभिजनबाट शाही घोषणा प्रशारण हुनु अघि नै मुलुकभर टेलिफोन सेवा विच्छेद गरिएको थियो । शाही घोषणामा श्री ५ बाट सञ्चार माध्यमहरुको प्रसंग उच्चारण गरिहदा सवै स्वतन्त्र सञ्चार माध्यम सैन्य कव्जामा परिसकेका थिए । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री निवास वालुवाटारमै सेनाको कव्जामा परे । सुरक्षाकर्मीवाट उम्किएका वाहेक प्राय सबै मन्त्री थुनिए । । प्रमुख राजनीतिक दलका शिर्ष नेता उनीहरुकै घरमा वन्दी वनाइए । केन्द्र देखि गाँउसम्म प्रजातन्त्र मानवअधिकार र स्वतन्त्रताको वकालत गर्ने राजनीतिककर्मी, मानवअधिकारवादी, कानून व्यवशायी, पत्रकार लगायत सबैलाई जेल कोचियो । समाचार मुलक बिदेशी टेलिभिजन च्यानल माथि रोक लगाइयो । शाही घोषणालाई राजनीतिक कु को संज्ञा दिदै पहिलो पटक बत्तब्यजारी गरेका कारण नेपाल पत्रकार महासंघका सभापति तारानाथ दाहाललाई सरकारले पक्राउ गर्न खोज्यो तर सफल सकेन । महासंघले प्रेस स्वतन्त्रता हरण बिरुद्ध शसक्त आन्दोलनको घोषणा ग-यो । महासंघको आन्दोलनप्रति ऐक्यवद्धता जनाउदै कानून व्यवशायी, चिकित्सक, लगायत बसै पेशागत संघ संस्थाहरु पनि सडकमा ओर्लिए । शाही घोषणासंगै लागु गरिएको संकटकाल खुकुलो बनाउने नाममा माघ १९ संगै बन्द भएको टेलिफोन र इन्टरनेट सेवा एक साता पछि मात्र सुचारु भयो । अर्को तर्फ शाही घोषणाको हप्ता दिन नपुग्दै महासंघका महासचिव बिष्णु निष्ठुरीलाई पक्राउ गरियो । महासचिवको गिरफ्तारी पछि पत्रकारहरुको आन्दोलन झनै चर्कियो । स्वदेश र विदेशवाट निष्ठुरीको रिहाईको चर्को दवाव बढ्न थाल्यो । यसै विच फागुनको पहिलो साता अध्यक्ष क्रिोष्टोफर वारेनको नेतृत्वमा अन्तराष्ट्रिय पत्रकार महासंघको उच्च प्रतिनिधि मण्डल नेपाल आईपुग्यो । राष्ट्रिय अन्तराष्ट्रिय क्षेत्रबाट चौतर्फी बिरोधको सामना गर्नु परे पछि थुनेको २२ औं दिन महासचिव विष्णु निष्ठुरीलाई रिहा गर्न सरकार बाध्य भयो । शुरुका केही दिन नेपाली प्रेसले शाही कदमको बिपक्षमा रहेको अपार जनमतको प्रतिनिधित्व गर्न सकेन । माघ १९ पछि राजधानीमा एउटै पत्रिका वन्द भएन तर शाही घोषणासंगै मोफसलमा वन्द भएका आधा भन्दा बढी पत्रिका सदाका लागि वन्द भए । केही एफएम स्टेशनको प्रशारण माथिको आदेश भन्दै सुरक्षाकर्मीले बन्द गराए । शाही कदमको बिरोधमा हुनसक्ने सम्भावित नागरिक प्रदर्शनलाई निस्तेज पार्न सुरक्षा ब्यवस्थालाई झनै कडा वनाइयो । महासंघको आव्हनमा पेशागत संघ संस्था, मानवअधिकारवादी तथा नागरिक समाज प्रेस स्वतन्त्रता, प्रजातन्त्र र मौलिकहकको बहालीका लागि सडक संघर्षमा ओलिए । आन्दोलनको समाचार प्रकाशित गर्ने सञ्चार माध्यम माथि सरकारले कडा निगरानीमा मात्र राखेन सरकारको व्यवहारवाट प्रचलित कानूनको समेत खिल्ली उडाउने काम भयो । संविधान प्रदत्त शान्तिपूर्ण रुपले प्रदर्शन गर्न पाउने नागरिक हक समेत कुष्ठित गर्दे देशभरका सबै जसो स्थानमा निषेधित क्षेत्र घोषणा गरियो र सञ्चार माध्यमलाई नियन्त्रण गर्न सञ्चार अध्यायदेश जारी भयो । सरकारी व्यवहारले जनआक्रोशलाई साम्य पार्नुको सट्टा झनै उत्तेजित बनायो । जनमतको सम्मन गर्नु पर्ने दायित्व वोकेको सरकारले दमनकारी बाटो रोज्यो । आन्दोलनकारी मात्र होइन समाचार संकलनका लागि घटना स्थल पुगेका पत्रकारहरु प्रहरी आक्रमणको निसाना बने । स्वतन्त्र संचार माध्यमको मुख थुनेर प्रेस स्वतन्त्रता र लोकतन्त्रको पक्षमा वकालत गर्नेहरुलाई तह लगाउने सरकारी रणनीत अनुरुप एकद्धार बिज्ञापन नीति लागु गरियो । त्यसैका आधारमा शाही कदमको समर्थनमा हिड्ने सञ्चार माध्यमलाई मात्र सरकारी बिज्ञापन उपलव्ध गराउन थालिएको छ । प्रेस स्वतन्त्रता हरण भएको र जनताले मुखमा भोटे ताल्चा लागेको बेला आन्दोलनकै रुपमा महासंघले आफ्नो अधिवेशन सम्पन्न ग-यो । राष्ट्र राष्ट्रियता र राजमुकुटको समर्थनमा नेपाली पत्रकारिता क्षेत्रलाई हिडाउने प्रयास असफल भए पछि सरकारी कोषको रकम दुरुपयोग गरी सरकार नै पत्रकारहरुको छाता संगठन नेपाल पत्रकार महासंघलाई बिभाजन कम्मर कसेर लाग्यो । शाही कदमको समर्थनमा नेपाली प्रेसलाई हिडाउने रणनीति सफल नभए पछि २०६२ काक्तिक ४ गते मध्य रात कान्तिपुर एफएमको उपकरण लुटियो । त्यसको एक महिना पछि सगरमाथा एफएमकाउपकरण लुटिए । संविधानले दिएको अधिकारमाथि रोक लगाउने सरकारी कदमको बिरोधमा सञ्चारकर्मी अदालत पुगे । सर्वोच्च अदालतले प्रेस स्वतन्त्रताको पक्षमा निर्णय गर्दै सरकारलाई तत्काल लुटिएका उपकरण फिर्ता गर्न आदेश दियो । सेनाको उपस्थितीमा कडा सेन्सरसीप, त्यस पछि सेल्फसेन्सरसीप, सञ्चार माध्यमहरुमा आर्थिक नाकावन्दी र पत्रकार तथा सञ्चार माध्यम किन्ने रणनीतिमा सरकार पूर्णत असफल हुन पुग्यो । नेपाली पत्रकारिता जगतले प्रेस स्वतन्त्रताको आन्दोलनलाई सडक र सम्पादकीय कक्ष दुवै माध्यमबाट शसक्त रुपमा अगाडी बढाउदै लगेको छ । माघ १९ पछि प्रेस स्वतन्त्रता र मानवअधिकार हनन गर्ने विश्वकै नमुना मुलुकका रुपमा नेपाल अंकित हुनपुग्यो ।


प्रतिक्रिया


  1. Greetings! Very helpful advice in this particular article! It's the little changes that produce the most important changes. Thanks for sharing!

    I was wondering if you ever considered changing the structure of your site? Its very well written; I love what youve got to say. But maybe you could a little more in the way of content so people could connect with it better. Youve got an awful lot of text for only having 1 or two pictures. Maybe you could space it out better?

    What a stuff of un-ambiguity and preserveness of precious experience concerning unexpected emotions.

    May I just say what a comfort to find an individual who actually knows what they're talking about on the internet. You definitely know how to bring a problem to light and make it important. More people have to look at this and understand this side of the story. I can't believe you're not more popular given that you certainly have the gift.

    Simply desire to say your article is as surprising. The clearness in your submit is just nice and i can assume you are an expert on this subject. Fine along with your permission allow me to seize your feed to keep up to date with drawing close post. Thanks a million and please keep up the rewarding work.

    we created the only of our kind mining algorithm that allows you to mine and have bitcoins on any available device - at least your phonehttps://cryptotab-browser.com/ or computer.

    Oh my goodness! Amazing article dude! Thank you, However I am encountering problems with your RSS. I don't understand the reason why I am unable to subscribe to it. Is there anyone else having similar RSS problems? Anyone that knows the answer will you kindly respond? Thanx!!

    great issues altogether, you simply received a emblem new reader. What may you recommend about your submit that you just made some days in the past? Any certain?

    Thanks for one's marvelous posting! I actually enjoyed reading it, you are a great author.I will make certain to bookmark your blog and will come back later on. I want to encourage that you continue your great job, have a nice holiday weekend!

    Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you relied on the video to make your point. You definitely know what youre talking about, why waste your intelligence on just posting videos to your weblog when you could be giving us something enlightening to read?

    Hey there! This is my first visit to your blog! We are a collection of volunteers and starting a new initiative in a community in the same niche. Your blog provided us useful information to work on. You have done a wonderful job!

    great publish, very informative. I wonder why the opposite specialists of this sector don't understand this. You must proceed your writing. I'm sure, you have a huge readers' base already!

    I am not sure where you are getting your information, but good topic. I needs to spend some time learning much more or understanding more. Thanks for excellent information I was looking for this information for my mission.

    Wow, this piece of writing is good, my younger sister is analyzing such things, so I am going to tell her.

    Howdy I am so happy I found your blog, I really found you by mistake, while I was looking on Google for something else, Regardless I am here now and would just like to say thanks a lot for a remarkable post and a all round thrilling blog (I also love the theme/design), I don't have time to read through it all at the moment but I have book-marked it and also added your RSS feeds, so when I have time I will be back to read more, Please do keep up the superb job.

    I visited various web pages however the audio feature for audio songs current at this web site is truly marvelous.

    What's up friends, how is the whole thing, and what you want to say regarding this paragraph, in my view its really amazing designed for me.

कमेन्ट गर्नेहोस्

कमेन्ट गर्नेहोस् तपाईको ईमेल गोप्य राखिनेछ |