बीपीले छ घण्टा कुराएपछि कम्युनिष्ट

image

मानन्धरले लेखकलाई सुनाएका थिए – बेडिङमा हतियार राखेर सीमा पार गराई दिने जिम्मेवारी थियो मेरो । पश्चिमका मोर्चामा हामीले पठाएका हतियारबाट मुक्ति सेनाले लडेको हो ।

पहिलो पुस्ताका कम्युनिस्ट नेता विष्णुबहादुर मानन्धरलाई तीनपटक भेटेँ । पहिलोपटक विमर्श साप्ताहिकका निम्ति अन्तर्वार्ता लिन र दुईपटक अनुसन्धानका लागि सूचना लिन । पछिल्लो भेटमा मानन्धरका छोरा सुनिल (तत्कालीन नेकपा नेता) ले सहयोग गरे । उमेरले नौ दशक नाघ्दा कान कम सुने पनि मानन्धरको स्मरण शक्ति गज्जब लाग्यो । मेरा प्रश्नको जबाफ दिन छोरा सुनीलले जोडले कानमा कराएर सुनाउनु परेको थियो । 

राणाकालमै व्यापारको सिलसिलामा विष्णुबहादुर मानन्धरका पुर्खा काठमाडौंबाट रौतहटको गौर पुगेका रहेछन् । 

पिताजी ठेक्कापट्टा गर्थे । जग्गा जमिन प्रशस्त थियो नै । रौतहटमा तिनताका आधुनिक स्कुल थिएनन् । घरमै गुरुजी राखेर छोराछोरी पढाउने व्यवस्था मिलाएका थिए उनका पिताले । घरको पढाइ सकेर मानन्धर भारतको सितामढी गए तीन कक्षामा भर्ना हुन । हाइस्कूल पूरा गरेपछि उच्च शिक्षाका लागि बनारसतिर लागे । बनारस धार्मिक र शैक्षिक केन्द्र त थियो नै राणा विरोधीहरुको ‘हेडक्वाटर‘जस्तै थियो । प्रजातन्त्रको पक्षधरहरुमा विद्यार्थी र राणा सरकारले देश निकाला गरेकाहरु नै बढी थिए ।
विद्यार्थीहरुले नेपाली छात्र संघ नामक संस्था खोलेका थिए । विसं २००७ सालको जनक्रान्तिको तयारी भइरहँदा दिनहुँ अनेकौं कार्यक्रम हुन्थे । विश्वबन्धु थापा र भरतमणि शर्माजस्ता सहकर्मीको संगतले मानन्धर पनि संघका गतिविधिमा सक्रिय हुन थाले ।

 

 

छात्रहरुलाई प्रशिक्षण दिन बीपी र गणेशमानलगायत नेता आउँथे । कुनै पार्टीको सदस्यता नलिए पनि नेपालमा राणा शासन हटाएर प्रजातन्त्र ल्याउनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्ने मानन्धर त्यस्ता कार्यक्रममा भाग लिइरहन्थे । 

एनसीसी तालिम लिएका उनी त्यतिञ्जेल एलएमजी, थ्री नट थ्री राइफल चलाउन सक्ने भइसकेका थिए । मानन्धरले लेखकलाई सुनाएका थिए – म कांग्रेसको सदस्य भइसकेको थिइन । तर, राणा शासन हटाउन आन्दोलन गर्नुपर्छ भन्ने पक्षमा थिए । कांग्रेस निकट विद्यार्थी संगठनसँग नजिक भएको र हतियार चलाउन सिकेको कारणले पनि २००७ सालको क्रान्तिमा भाग लिने अवसर पाए । 

 

कांग्रेसको वैरगनीया सम्मेलनले सशस्त्र क्रान्तिको निर्णय लिँदै सभापति मातृकाप्रसाद कोइरालालाई सर्वोच्च कमान्डर बनाएको थियो । मानन्धरले क्रान्तिमा जाने इच्छा राखे तर मोर्चामा लड्नै जाने भए कांग्रेसको सदस्यता लिनुपर्छ भनियो । राणासँग लड्ने अर्को वैकल्पिक शक्ति नभएकाले सदस्यता लिएर मुक्तिसेनामा भर्ना भए । लखनउमा एक महिनासम्म हतियार चलाउने र नेपालमा सिमा क्षेत्रका हतियार पठाउने काममा खटिए उनी । 

यस प्रसंगमा मानन्धरले लेखकलाई सुनाएका थिए – बेडिङमा हतियार राखेर सीमा पार गराई दिने जिम्मेवारी थियो मेरो । पश्चिमका मोर्चामा हामीले पठाएका हतियारबाट मुक्ति सेनाले लडेको हो । 

 

लखनउबाटै उनी क्रान्तिको मोर्चाका लागि रवाना भएर धनगढी पुगे । नेपालको सीमा प्रवेश गरेपछि काँधमा बन्दुक थपियो । कमान्डका प्रमुख महेन्द्रविक्रम शाह र उनीपछिका कमान्डर सूर्यप्रसाद उपाध्याय थिए ।  

मानन्धरले लेखकलाई सुनाएका थिए – हामी सातआठ जनाको समूहले आक्रमण गर्ने धम्की दिएपछि सारा कर्मचारीले हात उठाए  । सहजै धनगढी कब्जा भइहाल्यो । बडाहाकिम मकरदेव नारायण सिंह थारुले आत्मसमर्पण गर्न मानेनन् । उनको घरमा आगो लगाइयो । अन्तिम समयमा आएर उनले पनि आत्मसमर्पण गरे । क्रान्तिकारीले उनलाई गोली हानेर मारे । आक्रोशित भिडले लास जंगलमा फालिदियो । थारुले कर्मचारीमाथि ठूलो दमन गरेका थिए । त्यही रिसमा उनकै मातहतका एक कर्मचारीले बडाहाकिम थारुको रगत पनि खाए भन्ने सुनेको थिएँ । 

तिनताका राजापुर पश्चिम नेपालकै व्यापारिक केन्द्र थियो । मानन्धर सम्मिलित मुक्ति सेनाले बल प्रयोगविनै राजापुर बजार कब्जा ग¥यो । राणाको फौजबाट पचास नाल थ्री नट थ्री राइफल क्रान्तिकारीले हात पारे । मानन्धरले लेखकसँग भनेका थिए – राणा सरकारले नेपालगन्जपछि राजापुरलाई प्राथमिकतामा राखेको थियो । सधैँ हल्ला चल्थ्यो । राणाको फौज आउँदैछ आउँदैछ भन्ने तर कहिल्यै आएन । भन्सार अड्डा पक्की घरमा थियो । हामीले भित्रभित्रै हाकिमलाई मिलायौँ । राति हामीले आक्रमण गर्ने योजना थियो । तर, हमला गर्नुअघि नै हामी पुग्नासाथ राणाका मानिसले आत्मसमर्पण गरिदिए । 

राजापुर पुग्न कर्णाली नदी र त्यसका थुप्रै सहायक नदी पार गर्नुपर्ने । राणाको फौज आउन नसकोस् भनेर विद्रोहीले सबै डुंगा कब्जामा लिएका थिए ।

मानन्धरले भनेका थिए – बिहान दसाैँ हजार थारुहरु जम्मा भए । प्रायः सबैका घरमा सिकार खेल्ने भरुवा बन्दुक हुन्थ्यो । कसैले पड्काई दिएछ । राणाहरुले ठाने अब लड्नै पर्नेभयो । उनीहरु पन्ध्र दिनका लागि रासन पानी तयार गरेर ट्रेन्चमा तम्तयारी अवस्थामा थिए । तर, हामी लड्न सक्ने अवस्थामै थिएनौ । हामीसँग काम लाग्ने हतियार पाँच सात थानमात्र थिए । उनीहरुसँग पचासौं थान त राइफलै थिए । 

राणा फौजले विद्रोहीको शक्ति आकलन गर्न सकेन । त्यसको फाइदा उठाउदै महेन्द्रविक्रम शाहले माइकिङ गरे ।

तपाईँहरुलाई मुक्ति सेनामा भर्ना गर्छौँ, हामीलाई साथ दिनुस् । राणा पक्षका सेना आश्वस्त भए । अनि क्रान्तिकारीका तर्फबाट र राणा फौजबीच आमनेसामने कुरा भयो । लगत्तै राणा पक्षले आत्मसमर्पण गरिहाल्यो । 

राजापुुर कब्जा भएपछि मानन्धरसहित मुक्ति सेनाका लडाकुहरु गुलरियामा बसेका थिए । उता दिल्लीमा राजा, राणा र कांग्रेसबीच त्रिपक्षीय संझौता भएर युद्धविराम भयो । यसबीच मुक्तिसेनाले नेपालगन्ज कब्जा गरिदियो । त्यो पनि बडाहाकिम धु्रवशमशेर लखनउ गएका बेला । यता नेपालगन्जमा राणा फौजका सबै हातहतियार खोसिए । विवाद मिलाउन कांग्रेस सभापति मातृकाप्रसाद कोइरालाले नै हस्तक्षेप गर्नु पर्‍यो । त्यति बेलासम्म मानन्धरको टोली नेपालगञ्जमै थियो । यता काठमाडौंमा अन्तिम राणा प्रधानमन्त्री मोहनशमशेरको नेतृत्वमा राणा कांग्रेस संयुक्त सरकार बन्यो । 

मानन्धरले स्मरण गरे – यहाँ बस्नु बेकार छ भनेर फर्कियाैँ । मुक्ति सेनाले रेडियो चलाएको थियो । दैनिक हामी खबर प्रसारण गर्न थाल्याैँ  । मैले अंग्रेजीमा अरु नेपालीमा समाचार पढ्थे । रेडियोबाट हामीले फुकिदियौँ – मोहीले जग्गाधनीलाई अबदेखि बाली बुझाउनु पर्दैन । 

त्यसको केही समयपछि मानन्धर पटना जाने तयारीमा थिए । त्यहीँ पढ्दै गरेका दाजुलाई भेट्न । त्यो कुरा थाहा पाएपछि कांग्रेस नेता सूर्यप्रसाद उपाध्यायले एउटा चिठी लेखे । त्यो पत्र थमाउँदै मानन्धरलाई भने – तिमी आफैँले यो चिठी बीपीको हातमा दिनु । 
अन्तरिम सरकारका गृहमन्त्री बीपी गभर्नर सम्मेलनका लागि वीरगञ्जमा थिए । पटना पुग्नुअघि मानन्धर रक्सौलमा ओर्लिए बीपीलाई भेटर सूर्यप्रसादको पत्र दिन । 

त्यस दिनको घटना मानन्धरले यसरी सम्झिए –चिठी लिएर म बीपी बसेको कोठा बाहिर छु । मान्छेहरुको भिड छ । बीपीलाई भेट्ने र फर्किने क्रम चलिरहेको छ । मलाई चाहिँ व्यस्त हुनुहुन्छ भनेर छ घण्टासम्म पर्खाएको पर्खाएकै । भेट्न पाएकै होइन ।

बल्लतल्ल भित्र जान पाएँ । त्यस घटनाले आफूलाई अपमानित महसुस गरेँ । सन् १९५० मा स्नातक गरिसकेको थिएँ । पढ्दापढ्दै क्रान्तिमा भाग लिएको मानिसलाई नेतासँग भेट्न छ घन्टा लाग्छ भने यस्तो व्यक्ति किसान, गरिबको नेता हुन सक्दैनन् भन्ने मेरो मनमा पर्‍यो । बीपीकहाँ गएँ । चिठी दिएँ । उहाँले भन्नुभयो – तपाइंलाई केही भन्नु छ । मलाई केही भन्नु छैन भनेर फर्किएँ । लगत्तै नेपाली कांग्रेस छोडेको  घोषणा गरिदिएँ । 




प्रतिक्रिया


  1. anastrozole 1 mg canada <a href="https://erecialist.com/">Best prices on cialis</a> cialis on line

    I am sure this paragraph has touched all the internet people, its really really nice post on building up new blog.

    indomethacin canada <a href="https://cefiximes.com/">cost cefixime 200mg</a> trimox 500mg without prescription

    buy tadalis without prescription <a href="https://diclofenacs.com/">buy diclofenac 50mg</a> voltaren medication

    Viagra In Egitto <a href=http://iverstromectol.com/>where can i buy stromectol ivermectin online</a> Kamagra Jelly 100mg Toulouse

    stromectol pill <a href="https://tretinoinsp.com/">retin drug</a> cheap retin cream

    order viagra <a href="https://xsildenafilp.com/">real viagra sites</a> purchase cialis sale

    order ceftin 500mg online cheap <a href="https://cefuroximec.com/">cheap ceftin</a> cheap cialis sale

    buy cleocin online cheap <a href="https://erythromycinln.com/">purchase erythromycin</a> order rhinocort online

    order flagyl 200mg online cheap <a href="https://cephalexinln.com/">order cephalexin 250mg pill</a> metformin over the counter

    buy zithromax online cheap <a href="https://prednisolonel.com/">buy prednisolone 40mg pills</a> buy glucophage 500mg pills

    generic cialis canada <a href="https://provipill.com/">order provigil 200mg</a> buy sildenafil pill

    buy diflucan without prescription <a href="https://diflucansx.com/">fluconazole uk</a> buy generic sildenafil 150mg

    buy zofran sale <a href="https://aldactol.com/">spironolactone over the counter</a> buy propecia

    ranitidine online order <a href="https://zantasp.com/">ranitidine 150mg sale</a> order generic tamsulosin

    tadalafil 5 mg tablet <a href="https://levofloxacinl.com/">levaquin 500mg without prescription</a> generic dutasteride

    esomeprazole 40mg sale <a href="https://esomeprazolep.com/">esomeprazole price</a> usa pharmacy cialis

    sildenafil 25mg for sale <a href="https://estracpl.com/">buy estrace 1mg online cheap</a> order cozaar generic

    order accutane generic <a href="https://suhagrapls.com/">buy suhagra 100mg generic</a> aurogra online buy

    buy viagra 100mg online cheap <a href="https://cialiedfs.com/">order cialis generic</a> deltasone 20mg price

    <a href=http://buycialikonline.com>Cialis</a> No one precipitant has been proven to cause attacks.

    methotrexate 5mg for sale <a href="https://methotrexatey.com/">methotrexate 5mg uk</a> metoclopramide order

    cyclobenzaprine price <a href="https://colchicinbuy.com/">buy gloperba without prescription</a> buy generic clopidogrel

    cost zetia 10mg <a href="https://ezetimibels.com/">ezetimibe price</a> domperidone 10mg drug

    50mg viagra <a href="https://rosuvastans.com/">crestor 10mg ca</a> order cialis 40mg pills

    order priligy 30mg sale <a href="https://priligx.com/">dapoxetine 90mg ca</a> order allopurinol 100mg online

    speechwriters <a href="https://pregabalp.com/">pregabalin 75mg cheap</a> clarinex 5mg for sale

    omeprazole without prescription <a href="https://methylpre.com/">methylprednisolone price</a> buy medrol 8 mg online

    baricitinib for sale - <a href="https://metforminf.com/">glucophage 1000mg tablet</a> buy lisinopril 10mg online cheap

    plaquenil 400mg canada - <a href="https://hydroxyne.com/">plaquenil drug</a> purchase cenforce pill

    order plaquenil 400mg online - <a href="https://hydroxyne.com/">hydroxychloroquine for sale online</a> cenforce 50mg us

    gabapentin online buy - <a href="https://dgabapentin.com/">order gabapentin 600mg online cheap</a> ivermectin 3mg price

    prednisone 10mg without prescription - <a href="https://dprednisolone.com/">order prednisolone 20mg pills</a> purchase prednisolone pill

    can i buy ed pills over the counter - <a href="https://sildenfr.com/">sildenafil pour homme</a> sildenafil generika rezeptfrei kaufen

    buy fildena 50mg pill - <a href="https://sildenaplls.com/">sildenafil citrate 50 mg</a> buy sildenafil 100mg generic

    buy flagyl 200mg generic - <a href="https://bactriml.com/">bactrim 480mg drug</a> cost cephalexin 125mg

    propecia 1mg cost - <a href="https://ciprofloxacind.com/">order cipro 500mg without prescription</a> order ciprofloxacin 500mg online

    zofran pills - <a href="https://spironolactoner.com/">buy generic spironolactone 25mg</a> valacyclovir sale

    cialis 40mg us - <a href="https://celecoxibr.com/">order celecoxib 100mg</a> flomax 0.4mg us

    buy levaquin 250mg generic - <a href="https://dutasterider.com/">buy avodart 0.5mg without prescription</a> cialis coupon walmart

    buy losartan 50mg generic - <a href="https://promethazinen.com/">promethazine price</a> purchase promethazine generic

    clopidogrel 150mg pills - <a href="https://rclopidogrel.com/">brand clopidogrel 75mg</a> purchase metoclopramide online cheap

    order flexeril pills - <a href="https://rcolchicine.com/">colchicine 0.5mg brand</a> inderal 20mg price

    order accutane pills - <a href="https://ramoxicillinp.com/">order amoxil pills</a> tetracycline 250mg price

    provigil cost - <a href="https://rpmodafinil.com/">buy provigil 200mg for sale</a> buy rhinocort

    order sildenafil online cheap - <a href="https://rtadalafil.com/">cialis 5mg tablet</a> cialis next day delivery

    purchase cenforce without prescription - <a href="https://cenforcer.com/">cost cenforce 100mg</a> buy motilium online

    buy lasix pill - <a href="https://xfurosemide.com/">purchase lasix</a> doxycycline price

    order diltiazem 180mg generic - <a href="https://diltiazem.store/">order generic diltiazem 180mg</a> oral neurontin 600mg

    deltasone 5mg pill - <a href="https://orlistati.store/">order xenical 120mg online cheap</a> amoxicillin 250mg brand

    buy clarinex 5mg generic - <a href="https://clarinexgx.com/">buy clarinex online cheap</a> order aristocort 10mg pill

    clomiphene online order - <a href="https://clomidgx.com/">buy clomiphene</a> oral cetirizine 10mg

    ivermectin 1 - <a href="https://ivermecstp.com/">price of stromectol tablets</a> stromectol pill price

    buy tadalafil 5mg pills - <a href="https://tadalafirp.com/">purchase cialis sale</a> sildenafil pills 50mg

    order metoprolol 100mg pill - <a href="https://metoprololpl.com/">buy metoprolol 50mg online</a> tadalafil 5mg over the counter

    purchase amlodipine pill - <a href="https://amlodipinep.com/">norvasc tablet</a> buy omeprazole 10mg without prescription

    cheap glucophage 500mg - <a href="https://metforminp.com/">metformin over the counter</a> buy generic lipitor

    order baricitinib 2mg for sale - <a href="https://dapoxetinepl.com/">priligy 30mg ca</a> order generic priligy

    buy azithromycin generic - <a href="https://medrolas.com/">oral methylprednisolone cost</a> medrol 4mg tablet

    ivermectin generic name - <a href="https://ivermectols.com/">stromectol tablets uk</a> azithromycin 250mg for sale

    cialis cost - <a href="https://ctadalapls.com/">cialis 10mg uk</a> buy cialis 10mg without prescription

    cost amoxicillin 500mg - <a href="https://amoxillixp.com/">buy amoxil 1000mg without prescription</a> sildenafil 100mg price

    buy prednisone 40mg pills - <a href="https://prednisopll.com/">buy prednisone 10mg generic</a> accutane 10mg usa

    online casino real money us - <a href="https://slogamex.com/">play casino games for cash</a> purchase prednisone pills

    buy tadalafil 20mg online cheap - <a href="https://ivermectistrm.com/">ivermectin 3 mg for people</a> medication for ed

    tadalafil 10mg over the counter - <a href="https://erectadalafil.com/">cheap tadalafil</a> ivermectin 3 mg over counter

    sildenafil 150mg without prescription - <a href="https://ranitidinex.com/">buy ranitidine 150mg online</a> zantac 150mg for sale

    bimatoprost ca - <a href="https://careprostx.com/">careprost ca</a> desyrel 100mg drug

    purchase budesonide pill - <a href="https://cefuroximex.com/">order cefuroxime 250mg pills</a> ceftin brand

    order generic fildena 100mg - <a href="https://fildenax.com/">sildenafil 100mg pill</a> buy generic antabuse 250mg

    purchase cephalexin generic - <a href="https://cleocinx.com/">clindamycin sale</a> erythromycin 500mg cost

    price of ivermectin liquid - <a href="https://stromectolx.com/">ivermectin 3 mg tablets</a> ivermectin and covid

    buy plaquenil online - <a href="https://hydroxpi.com/">plaquenil 200mg price</a> brand plaquenil

    cialis 5mg ca - <a href="https://gntadalafi.com/">order tadalafil 5mg for sale</a> order generic tadalafil 10mg

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

तपाइँको ई-मेल गोप्य राखिनेछ ।